ผักบุ้ง

ชื่อไทย: ผักบุ้ง
ชื่ออังกฤษ: Water Morning Glory, Water Spinach
ชื่อวิทยาศาสตร์: Ipomoea aquatica

ผักบุ้งเป็นพืชผักคุ้นเคยของคนเอเชีย อยู่ในเมนูพื้นบ้านดั้งเดิม ในร้านอาหารริมทางเข้าถึงง่าย ในสารพัดก๋วยเตี๋ยวแบบไทยปนจีน ไปจนถึงเมนูขึ้นเหลาในภัตตาคาร และเพราะความอุดมสมบูรณ์หลากหลาย บ้านเรามีผักบุ้งหลากแบบที่กินอร่อยแตกต่างกัน ทั้งผักบุ้งจีนต้นยาว ผักบุ้งไทยต้นอวบ และผักบุ้งนายอดจิ๋วสีอมม่วงอมแดง

ผักบุ้งเป็นผักประโยชน์เยอะ ผักบุ้งจีนมีแคลเซียม (Calcium) สูง และมีเบต้าแคโรทีน (Beta-carotene) สูงกว่าเพื่อนผักบุ้งยอดอื่น นอกจากช่วยบำรุงสายตาอย่างที่เรารู้กันดี ผักบุ้งจีนยังมีไฟเบอร์ (Fiber) สูง ช่วยให้ลำไส้ทำงานกระฉับกระเฉง และยังมีแคลอรีต่ำ เหมาะเป็นผักประจำมื้อหากต้องการควบคุมน้ำหนัก ในขณะที่ผักบุ้งไทยมีฤทธิ์เป็นยา สรรพคุณเยอะตั้งแต่รากยันดอก ทั้งยาถอนพิษ ยาบำรุง และรักษาอาการเจ็บปวดเล็กน้อยได้ดี

การเลือกซื้อ

เลือกผักบุ้งที่ลำต้นอวบตามชนิดของมัน ผักบุ้งไทยเน้นต้นที่อวบ ดูสด กรอบ ผักบุ้งจีนต้องดูที่ลำต้นแข็งหน่อย ไม่อ่อนยวบ ใบยังดูเขียวสด ไม่ช้ำ ไม่เหลือง และยังมียอดอ่อนอยู่ แต่เนื่องจากผักบุ้งเป็นผักเศรษฐกิจยอดฮิต การพ่นปุ๋ยและยาเพื่อเร่งผลผลิตจึงส่งผลให้มีสารตกค้างติดอันดับต้นๆ หากเลือกได้ ควรเลือกจากเกษตรกรอินทรีย์หรือมั่นใจว่าปลอดเคมี จะช่วยลดความเสี่ยงได้มากกว่า

วิธีล้าง

เหมือนเช่นผักใบส่วนใหญ่ คือแช่ต้นบักบุ้งในน้ำเปล่า 10 ส่วน ผสมกับน้ำส้มสายชู 1 ส่วน หรือน้ำผสมเบกกิ้งโซดาในอัตราส่วน น้ำ 20 ลิตร ต่อ เบกกิ้งโซดา 1 ช้อนโต๊ะ แช่ทิ้งไว้ประมาณ 20 นาที แล้วจึงล้างออกอีกครั้งด้วยวิธิเปิดน้ำไหลผ่านนาน 1-2 นาทีก่อนนำไปประกอบอาหาร ช่วยลดสารเคมีตกค้าง และกำจัดพยาธิหรือแบคทีเรียอันตรายออกจากผักบุ้งที่ต้องการกินสดได้

การปลูก

“ผักบุ้งจีนเป็นผักปลูกง่าย แค่แช่เมล็ดพันธุ์ หยอดเมล็ดลงดินที่อุดมสมบูรณ์ ดูแล รดน้ำสม่ำเสมอ ก็สามารถเก็บกินได้ใน 25-30 วัน

แต่หากไม่มีพื้นที่ลงแปลงผัก ก็เลือกปลูกต้นอ่อนผักบุ้งในพื้นที่จิ๋วๆ แบบไมโครกรีนได้ โดยแช่เมล็ดพันธุ์ 1 คืน แล้วโรยลงบนดินในถาดเพาะให้จมไปราวๆ 3/4 ของเมล็ด ระวังไม่ให้เมล็ดซ้อนทับกัน 2 วันแรกรดน้ำให้ชุ่มดินเช้าเย็น วันที่ 3-4 นำเก็บให้พ้นแสง รดน้ำเช้าเย็น ส่วนวันที่ 5-7 นำมารับแสงรำไรเพื่อให้ต้นอ่อนสร้างคลอโรฟิลล์ (Chlorophyll) สามารถตัดกินได้ตั้งแต่วันที่ 4-7 ตามขนาดที่ต้องการ ”

วิธีกิน-วิธีปรุง

หลายคนอาจสับสนชื่อเรียกของผักบุ้งที่มีหลายแบบ ซึ่งอาจแยกแยะได้ด้วยเมนูยอดฮิต ผักบุ้งจีนนั้นปลูกบนบก มียางหน่อย ลำต้นเล็กกว่า มักทำไปผัดผักบุ้งไฟแดง หรือใส่สุกี้ ส่วนผักบุ้งไทยหรือผักบุ้งน้ำ ต้นจะอวบอ้วนกว่า ยอดสีเขียวอ่อน มักอยู่ในแกงส้ม แกงเทโพ ลวกจิ้มน้ำพริก หรือในเย็นตาโฟ และผักบุ้งนาหรือผักบุ้งแดง จะมียอดเรียวเล็ก ลำต้นสีอมแดง มีรสฝาด มักนำมากินแกล้มส้มตำและอาหารอีสาน

บทความที่เกี่ยวข้อง

ที่มาข้อมูล

  • http://clgc.agri.kps.ku.ac.th/resources/herb/ipomoea.html
  • http://m-culture.in.th/album/view/149697